Làng cổ Đường Lâm

Không chỉ nổi danh là mảnh đất địa linh nhân kiệt "Một ấp 2 vua" lưu danh sử sách mà chúng ta còn biết đến một Đường Lâm bảo tồn, phát huy được những vốn cổ về những nét đặc trưng của làng quê Việt Nam. Nếu như phố cổ Hà Nội có lịch sử ra đời, phát triển, gắn liền với những thăng trầm, biến cố, hưng thịnh của Thăng Long - Đông Đô, kinh thành của nước Đại Việt xưa. Hội An - Quảng Nam cũng là một thương cảng sầm uất của xứ Đàng trong bị trị vì của nhiều đời chúa Nguyễn. Thì Làng cổ Đường Lâm với cái tên đã rất quen thuộc mà các sử gia hay gọi từ lâu "Làng Việt cổ", "Làng cổ đá o­ng" lại mang trong mình tất cả những nét đặc trưng, điển hình, tiêu biểu của làng quê, nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, khu vực Đồng bằng Bắc bộ - Châu thổ sông Hồng. Làng cổ Đường Lâm vẫn còn nguyên vẹn những thuần phong mỹ tục, cuộc sống đậm đặc chất nông thôn - nông nghiệp, cảnh quan môi trường ngôn ngữ giao tiếp... Đường Lâm có 956 ngôi nhà truyền thống trong đó các làng Đông Sàng, Mông Phụ và Cam Thịnh lần lượt có 441, 350 và 165 nhà. Cò nhiều ngôi nhà được xây dựng từ rất lâu (năm 1649, 1703, 1850...) có niên đại trên 100-200 năm tuổi. Khuôn cổng cổ kính đã có từ mấy trăm năm, cây đa cổ thụ và bến nước đậm chất Bắc bộ... cũng góp phần tạo cho Đường Lâm vẻ rêu phong hiếm có, không giống với những làng Việt khác.

Ngoài các di tích lịch sử, văn hóa lâu đời, có giá trị lịch sử to lớn, Đường Lâm vẫn còn lưu giữ được nền văn hóa ẩm thực hết sức phong phú và thu hút du khách khi đến đây thưởng ngoạn, thăm thú và nghiên cứu. Đó là loại đặc sản gà Mía quý hiếm, có từ lâu đời ở Đường Lâm. Về hình thức, loại gà đẹp, phảng phất hình ảnh con công, con phượng. Gà được ấp nở vào mùa xuân; gà trống thiến nuôi đến cuối năm thường có trọng lượng từ 4 đến 5kg nhưng lại nhỏ xương, thịt dẻo, thơm...